تفاوت اسراف و تبذیر را بهتر بدانیم

به گزارش حمیت نیوز(حمنا)؛ در مورد تفاوت اسراف و تبذیربیشتر بدانیم، تبذیر به معنای تفریق و پخش کردن چیزی است و در مورد کسی که بیهوده مال خود را هدر دهد به کار می رود. تبذیر در کلام عامیانه همان “ریخت و پاش” است که از لحاظ معنایی به معنای اسراف نزدیک است.

 در اسراف زیاده روی در تمام امور اطلاق می شود اعم از خوردن، پوشیدن، ثروت و… ولی در تبذیر فقط منظور هدر دادن مال و ثروت است. 
 با این وجود در روایات گاهی اسراف و تبذیر در یک معنا نیز به کار می روند.

” أَلَا وَ إِنَّ إِعْطَاءَ الْمَالِ فِی غَیْرِ حَقِّهِ تَبْذِیرٌ وَ إِسْرَافٌ وَ هُوَ یَرْفَعُ صَاحِبَهُ فِی الدُّنْیَا وَ یَضَعُهُ فِی الْآخِرَهِ …‏”
بخشش مال در مورد نابجا اسراف و تبذیر است که صاحبش را در دنیا بالامی برد ولی در آخرت پایین می آورد.

میان «اسراف و تبذیر» چه تفاوتى است، بحث روشنى در این زمینه از مفسران ندیده ایم، ولى با در نظر گرفتن ریشه این دو لغت چنین به نظر مى رسد: وقتى این دو در مقابل هم قرار گیرند «اسراف» به معنى خارج شدن از حدّ اعتدال، بى آن که چیزى را ظاهراً ضایع کرده باشد، مثل این که: ما لباس گران قیمتى بپوشیم که بهایش صد برابر لباس مورد نیاز ما باشد، و یا غذاى خود را آن چنان گران قیمت تهیه کنیم که با قیمت آن بتوان عده زیادى را آبرومندانه تغذیه کرد.
در اینجا از حدّ گذرانده ایم ولى ظاهراً چیزى نابود نشده است.

اما «تبذیر» و ریخت و پاش آن است که آن چنان مصرف کنیم که به اتلاف و تضییع بیانجامد مثل این که: براى دو نفر میهمان غذاى ده نفر را تهیه ببینیم، آن گونه که بعضى از جاهلان مى کنند، و به آن افتخار مى نمایند، و باقیمانده را در زباله دان بریزیم، و اتلاف کنیم.

ناگفته نماند، بسیاری از مواقع این دو کلمه درست در یک معنى به کار مى رود، و حتى به عنوان تأکید پشت سر یکدیگر قرار مى گیرند.

اى بسا اسراف و تبذیر در منطقه اى از زمین باعث محرومیت منطقه دیگرى شود، و یا اسراف و تبذیر انسانهاى امروز باعث محرومیت نسل هاى آینده گردد. آن روز که ارقام و آمار، همچون امروز دست انسانها نبود، اسلام هشدار داد که در بهره گیرى از مواهب خدا در زمین، اسراف و تبذیر روا مدارید.

آخرین نکته هم اینکه گرچه (تبذیر) بیشتر در مسائل مالى است، ولى در مورد نعمت هاى دیگر نیز وجود دارد، مانند هدر دادن عمر و جوانى، به کار گرفتن فکر، چشم، گوش و زبان در راه ناصحیح، سپردن مسئولیّت ها به افراد ناصالح، پذیرش مسئولیّت بدون داشتن لیاقت و بیش از حد توان و ظرفیّت، آموزش و آموختن مطالب غیر ضرورى و غیر مفید و امثال اینها. تعبیر سنگین برادر شیطان بودن اهل تبذیر، نشان از شدت مبغوضیت این صفت رذیله در آدمی می دهد.